هنوز هم فلسفه چيست؟!

در وبلاگ سرکار خانم بنفشه افتخاری (نيستان)، ترجمه‌ای از يک مقاله‌ی Julien Dutant آورده شده است که برای فرد غيرحرفه‌ای مانند من بسيار جذاب بود. اين مقاله، به وسيله‌ی خانم افتخاری از فرانسوی به فارسی ترجمه شده و با کسب اجازه از ايشان، بخش‌هايی از آن در اين‌جا منتشر می‌شود. علاقمندان می‌توانند برای دريافت اصل ترجمه‌ی اين مقاله به وبلاگ خانم افتخاری (http://neyestan-fa.blogspot.com/2011/06/3.html) مراجعه کنند.

عنوان مقاله، "فلسفه چيست؟" است. اين پرسشی است که ذهن بسياری از ما، به‌عنوان کسانی که به‌طور رسمی درگير فلسفه نيستيم، را درگير می‌کند. برای من، از همه جالب‌تر طرح اين مسأله در روزگار کنونی است! به‌نظر می‌رسد هنوز هم امکان دارد پاسخ‌های مختلفی برای اين پرسش "ابتدايی" وجود داشته باشد. در اين مقاله عنوان می‌شود که "در ديدگاه معرفت‌شناسانه‌، فلسفه بيشتر با موقعيت معرفت‌شناختي ويژه‌اش در موضوع مورد بحث‌اش شناخته مي‌شود". در اين ديدگاه، برای نمونه، کانت فلسفه را "شناخت به‌وسيله‌ی مفاهيم" تعريف می‌کند: "فلسفه مطالعه‌ي همه‌ی چيزهايي خواهد بود که با تحليل مفاهيم مي‌توانند شناخته شوند".

ولی Julien Dutant، ديدگاه ديگری با عنوان "ديدگاه معرفت‌شناختی و شک‌گرايانه" را مطرح می‌کند که در اين ديدگاه، "فلسفه مطالعه‌ی مسايلی است که چگونگی حل آن‌ها را به ‌خوبی نمی‌دانيم" يا به بيان ديگر: "بررسي پرسش‌هايي که به "خوبي" نمي‌دانيم چگونه پاسخشان دهيم".

هم‌چنين، در اين مقاله گفته شده است: "از اين ديدگاه، في‌نفسه پرسشي در فلسفه وجود ندارد. پرسش‌هايي که در هر  لحظه فلسفه با آن‌ها سروکار دارد، آن‌هايي هستند که در آن لحظه با آن‌ها با اين نوع از ناداني روبه‌رو هستيم. اگر کسي به اندازه‌ی کافي در فهم پرسشي پيشرفت کند که به تصوري دقيق و روشن دست يابد که با چه پاسخي روبه‌رو خواهد شد، پس آن پرسش موضوع علم خواهد بود (يک علم جديد و يا يکي از علوم موجود). ... حد روشن و صريحی بين علم و فلسفه وجود ندارد و با تکامل شناخت ما، يک پرسش می‌تواند از اين دسته به دسته‌ی ديگر برود.... مانند آنچه در رياضي به‌وسيله کارهاي فيثاغورس و اقليدس و در فيزيک به‌وسيله نيوتن و گاليله انجام گرفته است. ممکن است براي سوالهايي اين شانس را نداشته باشيم، و دانستن اينکه چگونه حل خواهند شد غيرممکن باشد. اين پرسش‌ها همواره در حوزه فلسفه قرار دارند. اما اينها في‌نفسه فلسفي نيستند".